کلید اتوماتیک

کلید اتوماتیک یا کلید کمپکت یا MCCB  تجهیزی حفاظتی است که در مسیر تغذیه مدارهای الکتریکی نصب می‌شود و در صورت بروز شرایط غیرعادی مانند اتصال کوتاه، اضافه بار طولانی مدت و حتی نشتی زمین، به‌صورت خودکار مدار را قطع می‌کند و از تجهیزات، تأسیسات و جان افراد محافظت می‌نماید.

به همین دلیل، MCCB انتخاب اول برای:

• تابلوهای توزیع اصلی و فرعی
• حفاظت موتورهای الکتریکی
• سیستم‌های صنعتی و نیمه‌صنعتی
• ساختمان‌های تجاری و مجتمع‌های بزرگ

محسوب می‌شود.

تفاوت کلید اتوماتیک (MCCB) با سایر تجهیزات حفاظتی (کلید مینیاتوری (MCB) و فیوز)

• قابلیت تنظیم و انعطاف‌پذیری: برخلاف فیوزها که پس از هر عمل باید تعویض شوند، کلیدهای اتوماتیک و کلیدهای مینیاتوری قابلیت قطع و وصل مکرر را دارند. بسیاری از مدل‌های MCCB امکان تنظیم دقیق جریان عملکرد رله حرارتی (Ir) و مغناطیسی (Im) را ارائه می‌دهند تا حفاظت کاملاً منطبق بر نیاز بار باشد.
• ظرفیت قطع بسیار بالا: کلیدهای کمپکت توانایی قطع جریان‌های اتصال کوتاه بسیار بالا (از ۲۵ تا ۱۵۰ کیلوآمپر و بیشتر) را دارند. این ویژگی در محیط‌های صنعتی که احتمال خطا شدید است، حیاتی می‌باشد.
• حفاظت چندگانه و هوشمند: یک MCCB می‌تواند همزمان در برابر سه خطای اصلی ، مدار را محافظت کند: 

1. اضافه بار (با مکانیسم حرارتی بیمتال)، 
2. اتصال کوتاه (با مکانیسم مغناطیسی)
3. خطای زمین (در مدل‌های مجهز به RCD).

• قابلیت اطمینان و دوام: محفظه قالب‌گیری شده (Molded Case) این کلیدها را در برابر ضربه، رطوبت، گرد و غبار و عوامل محیطی مقاوم ساخته و طول عمر عملیاتی بالایی را تضمین می‌کند.
• امنیت بیشتر: طراحی ایزوله و مطمئن، خطر برق‌گرفتگی برای پرسنل را به حداقل می‌رساند.

اهمیت استفاده از کلید اتوماتیک در مدار

در سیستم‌های برق، اضافه جریان و اتصال کوتاه می‌توانند خسارات سنگینی به تجهیزات وارد کنند. استفاده از کلید اتوماتیک مناسب باعث می‌شود:

• از آسیب دیدن کابل‌ها و تجهیزات جلوگیری شود
• خطر آتش‌سوزی کاهش یابد
• پایداری شبکه برق افزایش پیدا کند
• امکان قطع ایمن مدار در شرایط اضطراری فراهم شود

به همین دلیل، انتخاب درست کلید اتوماتیک نه‌تنها یک انتخاب فنی، بلکه یک تصمیم ایمنی مهم است.

دسته‌بندی کلیدهای اتوماتیک (MCCB)

بر اساس جریان نامی (In)

• رده جریان پایین (۱۶ تا ۲۵۰ آمپر): مناسب برای تابلوهای فرعی، واحدهای مسکونی بزرگ، مراکز تجاری کوچک و سیستم‌های روشنایی سنگین.
• رده جریان متوسط (۲۵۰ تا ۸۰۰ آمپر): انتخابی ایده‌آل برای تابلوهای اصلی ساختمان‌های اداری، مجتمع‌های مسکونی، کارگاه‌های صنعتی متوسط و ژنراتورها.
• رده جریان بالا (۸۰۰ تا ۱۶۰۰ آمپر و بالاتر): مخصوص پروژه‌های سنگین صنعتی، پتروشیمی، معادن، بانک‌های خازنی بزرگ و مراکز داده.

بر اساس نوع واحد قطع و قابلیت تنظیم

• کلید اتوماتیک ثابت (فیکس): ساده، مقرون‌به‌صرفه و قابل‌اعتماد. گزینه‌ای عالی برای کاربردهای استاندارد که نیاز به تنظیم خاصی ندارند.
• کلید اتوماتیک قابل تنظیم (حرارتی-مغناطیسی): پرکاربردترین و همه‌کاره. امکان تنظیم جریان اضافه بار (Ir) و جریان قطع اتصال کوتاه (Im) را می‌دهد. نخستین پیشنهاد ما برای اکثر پروژه‌ها.
• کلید اتوماتیک الکترونیکی (میکروپروسسوری): پیشرفته‌ترین نوع. دقت و انعطاف‌پذیری بسیار بالا در تنظیمات حفاظتی، قابلیت مانیتورینگ پارامترهای شبکه و ارتباط (Communication) با سیستم‌های کنترل. برای خطوط حساس، موتورهای خاص و شبکه‌های پیچیده.

بر اساس تعداد قطب

• کلید اتوماتیک تک پل (1P): برای مدارات تک‌فاز.
• کلید اتوماتیک دو پل (2P): برای فاز و نول در سیستم‌های تک‌فاز یا دو فاز.
• کلید اتوماتیک سه پل (3P): استاندارد سیستم‌های سه‌فاز برای حفاظت فازها.
• کلید اتوماتیک چهار پل (4P): برای سیستم‌های سه‌فاز + نول، زمانی که حفاظت از سیم نول نیز ضروری است.

پنج فاکتور طلایی برای انتخاب صحیح کلید اتوماتیک

1. تعیین جریان نامی (In)

این مهمترین پارامتر است. کلید باید بتواند جریان عادی بار شما را به راحتی تحمل کند.

به عنوان مثال:

• برای یک موتور ۱۵۰ آمپر، کلیدی با In ≥ ۱۵۰A لازم است.
• برای یک تابلو اصلی ساختمان ۳۰ واحدی (~۱۸۴A)، یک کلید ۲۵۰ آمپر انتخاب منطقی‌ای است.
• توصیه ما: همیشه رده بالاتر نزدیک به محاسبات خود را انتخاب کنید تا حاشیه اطمینان داشته باشید.

2. ظرفیت قطع (Icu/Ics)

این عدد نشان‌دهنده قدرت کلید در خاموش کردن قوس الکتریک ناشی از اتصال کوتاه است. ظرفیت قطع باید از بیشترین جریان اتصال کوتاه احتمالی در نقطه نصب، بالاتر باشد.

•  در مصارف مسکونی/تجاری معمولی: ۳۶kA تا ۵۰kA
• در نزدیکی ترانسفورماتورهای قدرت یا صنایع: ۶۵kA تا ۱۰۰kA و بالاتر.
• در پلاک کلید به دنبال Icu (ظرفیت قطع نهایی) باشید.

3. ولتاژ نامی (Ue)

مطمئن شوید ولتاژ نامی کلید با ولتاژ شبکه شما (معمولاً ۴۰۰ ولت در ایران) مطابقت یا از آن بیشتر است.

4. نوع حفاظت مورد نیاز

• آیا فقط حفاظت در برابر اضافه بار و اتصال کوتاه کافی است؟ (مدل حرارتی-مغناطیسی)
• آیا به حفاظت جان (نشتی زمین) نیز نیاز است؟ (مدل‌های مجهز به RCCB/RCBO)
• آیا بار موتور الکتریکی است که جریان راه‌اندازی بالایی دارد؟ کلید با تأخیر حرارتی مناسب استفاده شود.

5. برند و کیفیت

کیفیت مواد، دقت کالیبراسیون کارخانه و پشتیبانی فنی برند، ضامن عملکرد صحیح در لحظه بحران است.

کاربردهای اصلی کلیدهای اتوماتیک (MCCB) در پروژه‌های مختلف

• صنعت و معدن: حفاظت از شبکه اصلی کارخانه، مراکز کنترل موتور (MCC)، ژنراتورهای بزرگ، بانک‌های خازنی، دستگاه‌های جوش صنعتی و کوره‌های الکتریکی.
• تجاری و اداری: به عنوان کلید اصلی (Main) تابلوهای برق مراکز خرید، بیمارستان‌ها، هتل‌ها، ساختمان‌های اداری بلندمرتبه و سیستم‌های HVAC مرکزی.
• مسکونی پیشرفته: در تابلو اصلی ویلاها و مجتمع‌های مسکونی بزرگ، سیستم‌های انرژی خورشیدی (PV) و پمپ‌های آب فشار قوی.

زیرساخت‌های حیاتی: در مراکز داده (دیتاسنتر)، پست‌های فشار ضعیف، ایستگاه‌های پمپاژ آب و سیستم‌های اعلام و اطفاء حریق.

لیست قیمت کلید اتوماتیک 18 بهمن 1404

برای قیمت‌ کلید اتوماتیک، بسته به نوع، برند، آمپراژ، تعداد پل‌ها و قابلیت‌های حفاظتی متغیر هستند؛ در بازار ایران معمولاً از حدود ۳۰۰ هزار تومان تا 30 میلیون تومان می‌توان کلید اتوماتیک مناسب یافت. به عنوان متخصص، توصیه می‌کنم همیشه فاکتور رسمی دریافت کنید، برچسب استاندارد را چک کنید و در کنار قیمت، خدمات پس از فروش و گارانتی را نیز مد نظر قرار دهید.

نکات مهم هنگام خرید کلید اتوماتیک

1. جریان نامی (In یا Ampere): باید آمپراژ کلید اتوماتیک با جریان کاری مدار مطابقت داشته باشد. انتخاب کلید با آمپراژ کمتر یا خیلی بیشتر از بار مصرفی، می‌تواند ریسک داشته باشد.
2. قدرت قطع (Icu یا Ics): باید بدانید که در صورت اتصال کوتاه، کلید چقدر جریان را می‌تواند تحمل کند بدون آنکه به قطعه آسیب برسد. این نکته در محیط‌های صنعتی بسیار حیاتی است.
3. تعداد پل‌ها (Pole): بسته به اینکه مدار تک‌فاز یا سه‌فاز است، باید کلید اتوماتیک یک‌پل، دوپل، سه‌پل یا چهارپل انتخاب شود. من بارها دیده‌ام که در ساختمان سه‌فاز، از کلید دوپل استفاده شده و پس از سال‌ها مشکل بوجود آمده است.
4. قابلیت‌های حفاظتی اضافه مانند نشتی جریان یا ارت فالت: اگر مدار شما حساس است یا از تجهیزات پزشکی یا دیتاسنتر استفاده می‌کنید، انتخاب کلید اتوماتیک با حفاظت اضافی توصیه می‌شود.
5. حدود دمای محیط و نوع نصب: محیط نصب، تابلو، شرایط تهویه و دما خیلی مهم هستند. من در یک پروژه صنعتی دیدم که کلید اتوماتیکی که برای فضای اداری معمولی انتخاب شده بود، در دمای بالا به دفعات قطع خورد. بنابراین حتماً از سازنده بخواهید شرایط محیطی را درنظر بگیرد.

انواع کلید اتوماتیک

کلید اتوماتیک مینیاتوری (MCB)

این نوع کلید اتوماتیک معمولاً برای مدارهای روشنایی، پریزها و ساختمان‌های مسکونی استفاده می‌شود. جریان نامی معمولاً در رنج ۶ تا ۶۳ آمپر است و در صورت وقوع اضافه‌بار یا اتصال کوتاه سریع مدار را قطع می‌کند. هنگام خرید کلید مینیاتوری، مطمئن شوید که قدرت قطع آن مناسب مدار است.

کلید اتوماتیک کمپکت (MCCB)

برای مدارهای بزرگتر، صنعتی یا فیدرهای اصلی تابلوها کاربرد دارد. جریان نامی می‌تواند از ۱۶ آمپر تا ۱۶۰۰ آمپر و بیشتر متغیر باشد. اگر قصد خرید کلید اتوماتیک MCCB دارید، حتماً به قابلیت تنظیم رله‌ها و نوع تریپ آن توجه نمایید.

کلید اتوماتیک نشتی جریان (RCCB / RCBO)

این نوع برای حفاظت در برابر نشتی جریان به زمین طراحی شده و در مراکز حساس یا ساختمان‌هایی که قصد رعایت ایمنی بیشتر دارند، استفاده می‌شود. برای خرید کلید اتوماتیک RCCB، نکته مهم جریان نشتی قابل تشخیص آن است.

کلید اتوماتیک هوایی (ACB)

مخصوص شبکه‌های سه‌فاز بزرگ، صنایع سنگین، نیروگاه‌ها یا پست‌هاست. جریان و قدرت قطع بسیار بالا دارد. اگر در حال خرید کلید اتوماتیک برای مصارف صنعتی بسیار بزرگ هستید، ACB گزینه‌ای قابل بررسی است.

کلید اتوماتیک ترکیبی با فرمان از راه دور

برخی کلیدهای اتوماتیک امکان فرمان گرفتن از سیستم کنترل (PLC یا SCADA) دارند و در تابلوهای هوشمند یا اتوماسیون صنعتی کاربرد دارند. اگر پروژه‌ای دارید که در آن کنترل از راه دور لازم است، حتماً در خرید کلید اتوماتیک به این قابلیت دقت کنید.

عوامل تأثیرگذار بر قیمت کلید اتوماتیک

قیمت کلید اتوماتیک به عوامل زیر وابسته است:

• آمپراژ و جریان نامی: هرچه جریان نامی بیشتر باشد، قیمت معمولاً بالاتر است، زیرا مواد، سیم‌پیچ‌ها و ساختار مقاوم‌تر لازم است.
• قدرت قطع و کیفیت حفاظت: کلیدی که قدرت قطع بالاتر داشته باشد یا قابلیت‌های حفاظتی بیشتری مثل رله‌ها، نشتی جریان، فرمان از راه دور داشته باشد، قیمت بیشتری خواهد داشت.
• برند و گارانتی: برندهای معتبر با خدمات پس از فروش قوی معمولاً قیمت بالاتری دارند ولی تجربه نشان داده است که در بلندمدت انتخاب‌شان مقرون به صرفه‌تر است.
• تعداد پل‌ها و کاربرد صنعتی یا خانگی: کاربردهای صنعتی، سه‌فاز یا تابلوهای بزرگ باعث می‌شوند ساختار کلید اتوماتیک پیچیده‌تر و قیمت بیشتر شود.
• کیفیت ساخت، استانداردها و مواد اولیه: قطعات داخلی، عایق‌ها، مکانیسم قطع، و تست‌های کارخانه‌ای روی قیمت تأثیر دارند؛ کلیدی که آزمایشات دقیق‌تر داشته باشد معمولاً گران‌تر است.

معرفی بهترین برندها برای خرید کلید اتوماتیک

مهمترین برندهای کلید اتوماتیک در بازار ایران عبارتند از :

• برندهای اروپایی (بالاترین دقت و طول عمر): اشنایدر الکتریک (Schneider Electric)، زیمنس (Siemens) و (ABB).
• برندهای آسیایی (تعادل عالی بین کیفیت و قیمت): هیوندای (Hyundai)، چینت (Chint)، ال‌اس (LS).
• برندهای ایرانی با کیفیت مطلوب (پشتیبانی سریع و قیمت رقابتی): پارس‌فانال، P_TEC، ISBS.

خرید کلید اتوماتیک از فروشگاه برق بازار

اگر قصد دارید خرید کلید اتوماتیک را انجام دهید، فروشگاه تخصصی کلید های صنعتی برق بازار گزینه بسیار مناسبی است. این فروشگاه دارای تنوع زیاد در برندها و آمپراژهاست. خدمات پس از فروش و موجودی قطعات یدکی نیز قابل‌قبول بود. پیشنهاد می‌کنم قبل از خرید، کاتالوگ فنی را از فروشگاه درخواست کنید، مطمئن شوید شماره استاندارد و گارانتی درج شده باشد و نصب توسط برق‌کار مجاز صورت گیرد تا عملکرد صحیح و ایمنی تضمین شود.